Nhà hướng tây, hướng bắc: sống với cái không đổi được
Bài trước nói vì sao ông bà chuộng hướng nam — mát mùa hè, tránh gió lạnh mùa đông. Bài này nói phần thực tế hơn: phần lớn người mua nhà bây giờ không được chọn hướng.
Nhà phố thì theo hướng con đường, căn hộ thì theo mặt bằng toà nhà. Nên câu hỏi có ích không phải "hướng nào tốt" mà là "nhà mình hướng này thì làm gì".
Trước hết: hướng không quyết định tất cả
Một căn hướng tây có che nắng tử tế ở được dễ chịu hơn một căn hướng nam bị bịt kín. Cách xử lý ảnh hưởng nhiều hơn bản thân hướng, và cái đó thì mình làm được.
Điều này đáng nói vì nhiều người mua nhà xong rồi mới biết hướng, rồi lo suốt nhiều năm về một thứ họ có thể chữa được trong một buổi.
Hướng tây — nóng buổi chiều
Đây là hướng bị chê nhiều nhất, và cũng là hướng dễ chữa nhất vì vấn đề rất cụ thể: nắng chiều chiếu ngang vào mặt tường và mặt kính.
- Che từ bên ngoài luôn tốt hơn che bên trong. Rèm chặn được ánh sáng nhưng nhiệt đã vào phòng rồi; mành, lam, mái hắt bên ngoài thì chặn ngay từ đầu.
- Lam đứng hợp với hướng tây, vì nắng chiều tới theo phương gần ngang.
- Cây leo hoặc giàn cây ở mặt tây làm mát rõ, nếu có chỗ.
- Rèm hai lớp nếu không làm được bên ngoài — lớp dày phía sau có ích hơn lớp mỏng.
- Đừng đặt phòng ngủ chính ở mặt tây nếu còn lựa chọn khác; nhiệt tích trong tường toả ra tới tận đêm.
Hướng bắc — lạnh mùa đông
- Giảm khe hở là việc rẻ nhất và hiệu quả nhất — gioăng cửa, khe cửa sổ, chân cửa. Gió lùa qua khe làm phòng lạnh hơn nhiều so với người ta nghĩ.
- Rèm dày cho mùa đông, kéo lại lúc chiều tối.
- Bố trí chỗ ngồi lâu tránh luồng gió trực tiếp từ cửa.
- Bù lại: hướng bắc mùa hè mát và ánh sáng đều, rất hợp cho phòng làm việc.
Hướng đông — sáng sớm
- Nắng sớm dịu, nhiều người thích cho phòng ngủ và bếp.
- Ai ngủ muộn thì cần rèm chắn sáng, đây là phàn nàn phổ biến nhất của hướng này.
- Buổi chiều mát, ít phải xử lý gì.
Cách tự đo trước khi sửa
Trước khi bỏ tiền che chắn thì nên biết chắc chỗ nào cần che. Mấy cách đo bằng chính căn nhà mình:
- Theo dõi một ngày nắng, ghi lại giờ nào nắng vào tới đâu. Nhiều người ngạc nhiên vì nắng chỉ chiếu tới một góc chứ không phải cả phòng.
- Sờ tường vào buổi tối — mặt tường còn ấm nghĩa là nó đã tích nhiệt cả chiều và sẽ toả ra suốt đêm.
- Thắp một que hương và xem khói bay hướng nào để biết gió trong nhà thật sự đi đường nào; kết quả nhiều khi khác hẳn suy đoán.
- So nhiệt độ hai phòng bằng một cái nhiệt kế rẻ tiền, hơn là ước lượng bằng cảm giác.
Đo trước thì tiền bỏ ra đúng chỗ, thay vì che kín cả mặt nhà rồi phát hiện phần lớn diện tích đó vốn đã râm.
Việc làm được cho mọi hướng
- Tạo đường cho gió đi xuyên nhà — hai cửa mở đối nhau hiệu quả hơn nhiều so với một cửa lớn.
- Chống nóng mái nếu là nhà thấp tầng hoặc tầng áp mái; đây là nguồn nhiệt lớn mà ít người xử lý.
- Cây xanh ở mặt bị nắng, kể cả chỉ vài chậu trên ban công.
- Màu sáng cho mặt ngoài hấp thụ nhiệt ít hơn màu tối.
- Xếp lại công năng phòng theo giờ dùng — phòng ngủ ở mặt mát, kho và vệ sinh ở mặt nóng.
Điểm cuối là thứ không tốn một đồng nào và thường hiệu quả hơn mọi thiết bị.
Bốn mùa miền Bắc đòi hai chế độ khác nhau
Đây là chỗ khác hẳn miền Nam: cùng một ngôi nhà phải vừa mát được mùa hè vừa ấm được mùa đông.
- Nên ưu tiên giải pháp đổi được theo mùa — rèm kéo ra kéo vào, cửa mở được đóng được, mành hạ lên hạ xuống.
- Tránh giải pháp cố định làm tối nhà quanh năm chỉ để chống nóng ba tháng.
- Mùa nồm lại cần đóng kín, ngược với mùa hè — nên cửa và rèm phải linh hoạt.
Khi nghe nói hướng nhà xấu
Nói thẳng từ phía một nơi bán đồ phong thuỷ: không có món đồ nào đổi được hướng nhà, và không nên mua đồ vì lo hướng.
- Nếu nhà nóng thì việc cần làm là che nắng, không phải mua vật trấn.
- Nếu nhà lạnh thì việc cần làm là bịt khe hở.
- Ai nói hướng nhà của mình xấu rồi bán ngay giải pháp thì đó là bán nỗi lo.
- Bày đồ mình thích trong nhà là chuyện khác, và chuyện đó thì cứ tự nhiên.