Gió mùa và hướng nhà miền Bắc: vì sao ông bà chuộng hướng nam
Câu "lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng nam" là câu ai cũng nghe. Điều đáng nói là nó có cơ sở thực tế khá rõ ở miền Bắc — rõ hơn nhiều lời khuyên phong thủy khác.
Bài này giải thích cơ sở đó.
Miền Bắc có hai mùa gió ngược nhau
Đây là điểm khác căn bản so với miền Nam:
- Mùa đông — gió mùa đông bắc: lạnh, khô rồi ẩm, thổi từ hướng bắc và đông bắc.
- Mùa hè — gió từ phía nam và đông nam: mát và mang hơi ẩm từ biển.
Nghĩa là một ngôi nhà ở đây phải đón gió một mùa và chắn gió mùa kia — bài toán mà nhà miền Nam, nơi chỉ có nóng quanh năm, không gặp.
Vì sao hướng nam được chuộng
Ghép ba yếu tố lại thì thấy khá rõ:
- Đón gió mát mùa hè — mặt tiền hướng nam nhận trực tiếp luồng gió dễ chịu nhất trong năm.
- Quay lưng với gió lạnh mùa đông — hướng bắc và đông bắc nằm ở phía sau nhà.
- Tránh nắng gắt — mặt nam nhận nắng ở góc cao, ít gắt hơn hẳn mặt tây.
Ba lợi ích cùng lúc từ một lựa chọn. Đây là lý do kinh nghiệm này bền tới vậy — nó không phải chuyện may rủi mà là đúc kết từ khí hậu cụ thể của vùng này.
Nhưng phần lớn nhà không được chọn hướng
Thực tế đô thị: hướng nhà do lô đất và con đường quyết định, không do chủ nhà chọn.
Nên phần hữu ích hơn là: với hướng mình đang có thì xử thế nào.
Nhà hướng bắc và đông bắc
Vấn đề chính là gió lạnh mùa đông thổi thẳng vào mặt tiền.
- Cửa kín khít — quan trọng nhất; khe hở ở mặt này là đường gió lạnh vào.
- Có khoảng đệm — sảnh nhỏ, tiền phòng, hoặc rèm dày ở cửa chính. Không khí trong khoảng đệm làm lớp cách nhiệt.
- Cây hoặc tường rào ở phía bắc — chắn bớt gió trực tiếp.
- Ưu điểm bù lại: mặt bắc mát vào mùa hè và ánh sáng đều, không chói.
Nhà hướng tây
Vấn đề giống miền Nam nhưng nhẹ hơn về thời gian trong năm: nắng chiều gắt vào mùa hè.
Cách xử đã nói ở bài chống nóng và áp dụng được ở đây: che từ ngoài bằng cây, mái đua hoặc lam — chắn trước khi nắng qua kính.
Điểm khác so với miền Nam: mùa đông thì nắng tây lại có ích, làm nhà ấm hơn vào cuối ngày. Nên với miền Bắc, giải pháp che nắng điều chỉnh được theo mùa hợp hơn là che cố định.
Nhà hướng đông
Nhìn chung thuận: nắng sáng dịu và có ích, chiều mát.
Điều cần chú ý là gió đông bắc mùa đông cũng chếch về phía này, nên vẫn nên kín khít cửa ở mặt tiền.
Điều quan trọng hơn hướng
Với nhà đô thị miền Bắc, mấy thứ sau ảnh hưởng tới sự dễ chịu nhiều hơn hướng nhà:
- Có mặt thoáng thứ hai không — nhà chỉ có một mặt thoáng thì hướng nào cũng khó thông gió.
- Cửa có kín khít không — quyết định cả mùa lạnh lẫn mùa nồm.
- Có đường cho khí thoát trên cao không.
- Phần giữa nhà có sáng không.
Bốn điều này sửa được, còn hướng thì không. Nên với nhà đã xây, dồn công vào bốn điều này cho kết quả rõ hơn nhiều.
Nếu đang chọn nhà
Thứ tự cân nhắc mà nhiều người thấy hợp lý:
- Số mặt thoáng trước tiên.
- Hướng — nam và đông nam thuận nhất theo kinh nghiệm vùng này.
- Tầng và tầm nhìn — liên quan tới sáng và gió.
- Cuối cùng mới tới hướng hợp tuổi, nếu gia đình coi trọng.
Thứ tự này đặt phần đo được lên trước phần tra bảng — điều đã nói ở nhiều bài và đúng nhất khi bỏ một khoản tiền lớn.
Hướng và tiếng ồn: yếu tố hay bị quên
Khi cân nhắc hướng, phần lớn người chỉ nghĩ tới nắng và gió. Nhưng ở đô thị, mặt tiền hướng ra đường lớn mang theo cả tiếng ồn và bụi — và đó là thứ chịu đựng mỗi ngày.
Cách cân thực tế:
- Phòng ngủ ở mặt ít ồn, dù mặt đó hướng kém hơn.
- Phòng khách và khu sinh hoạt chịu được mặt ồn hơn.
- Kính hộp hai lớp cho mặt ồn nếu ngân sách cho phép — đây là thứ duy nhất xử được tiếng xe.
Nói cách khác: hướng tốt cho cả căn nhà không có nghĩa là hướng tốt cho từng phòng. Chia phòng theo mặt là việc làm được ngay cả khi hướng nhà đã cố định.
Ngoại thành và nội thành khác nhau
- Nội thành — nhà sát nhau, gió bị chắn nhiều, nên hướng lý thuyết đôi khi không còn đúng vì tòa nhà bên cạnh mới là thứ quyết định luồng gió.
- Ngoại thành — đất rộng hơn, gió và nắng đúng như hướng, nên việc chọn hướng có ý nghĩa hơn hẳn.
Với nhà nội thành, đứng tại chỗ quan sát vào các thời điểm trong ngày cho thông tin đúng hơn là tra bảng hướng.