Giữ ấm mùa đông miền Bắc: chống gió lùa và an toàn khi sưởi

Hai bài trước nói vì sao ông bà chuộng hướng nam, và cách sống với hướng nhà không đổi được. Bài này nói mùa khó chịu nhất với nhà miền Bắc: mùa đông.

Phải đọc trước: đốt than trong phòng kín

Đốt than, than tổ ong hay củi để sưởi trong phòng kín là việc có thể gây chết người. Than cháy sinh ra khí carbon monoxide — khí này không màu, không mùi, và người hít phải thường không kịp nhận ra. Người ta buồn ngủ rồi ngủ thiếp đi.

• Không đốt than để sưởi trong nhà, trong phòng ngủ, trong phòng tắm, dù chỉ một lúc.
• Không đốt trong phòng đã đóng kín cửa để giữ ấm — chính việc đóng kín làm nó nguy hiểm.
• Nguy hiểm nhất với trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mới sinh — và đây lại đúng là những người hay được sưởi nhất.
• Không dùng máy phát điện chạy xăng trong nhà hoặc trong nhà xe kín, cùng một lý do.
• Nghi có người bị ngạt: đưa ra chỗ thoáng ngay, mở toang cửa, và gọi cấp cứu.

Đây là tai nạn năm nào cũng xảy ra, và gần như luôn phòng được. Nếu cần sưởi thì dùng thiết bị điện đúng loại, đặt đúng cách — xem phần dưới.

Thiết bị sưởi điện

1. Đặt cách xa chăn màn, rèm, quần áo ít nhất một khoảng rộng rãi.
2. Không phơi quần áo lên trên hoặc trước máy sưởi — đây là cách gây cháy rất phổ biến.
3. Không dùng qua đêm khi ngủ, hoặc chọn loại có hẹn giờ và có ngắt tự động.
4. Không dùng trong nhà tắm trừ loại được ghi rõ là dùng được nơi ẩm.
5. Cắm thẳng vào ổ cắm, không cắm qua ổ nối nhiều tầng — thiết bị sưởi ăn điện lớn.
6. Kiểm dây và phích: nóng bất thường, chảy nhựa, có mùi khét thì ngừng dùng ngay.

Bịt gió lùa — việc rẻ nhất mà hiệu quả nhất

• Khe cửa ra vào và cửa sổ là nơi gió vào nhiều nhất; gioăng dán khe rất rẻ.
• Chân cửa: một cuộn vải chặn chân cửa cũng đủ, không cần mua gì.
• Ô thoáng và lỗ điều hoà cũ không dùng thường bị bỏ quên.
• Đưa tay dò quanh khung cửa vào hôm gió — chỗ nào lạnh tay là chỗ cần bịt.
• Đừng bịt kín hoàn toàn mọi khe: nhà vẫn cần thông khí, nhất là khi có bếp gas hoặc bình nóng lạnh dùng gas.

Giữ nhiệt bằng cách không tốn tiền

• Rèm dày kéo lại khi trời tối, mở ra khi có nắng — cửa kính mất nhiệt rất nhanh về đêm.
• Thảm trải sàn làm phòng ấm lên rõ rệt, nhất là nhà sàn gạch men.
• Đóng cửa phòng không dùng, sưởi ít phòng thì hiệu quả hơn nhiều.
• Mặc thêm lớp mỏng bên trong hiệu quả hơn một áo dày duy nhất.
• Chăn đủ ấm quan trọng hơn máy sưởi cho ban đêm, và an toàn hơn nhiều.

Người già và trẻ nhỏ

• Người già chịu lạnh kém và ít kêu — chủ động hỏi và sờ tay chân họ.
• Trẻ nhỏ không tự điều chỉnh được: kiểm gáy trẻ, nóng ẩm là mặc quá nhiều, lạnh là thiếu.
• Không đắp quá nhiều lên trẻ sơ sinh và không để vật che mặt trẻ khi ngủ.
• Túi chườm và chai nước nóng phải bọc vải, và kiểm nhiệt độ trước khi đưa cho người già hoặc trẻ.
• Người có bệnh tim mạch, huyết áp cần cẩn thận với thay đổi nhiệt độ đột ngột — hỏi bác sĩ về lưu ý riêng.

Tắm trong mùa lạnh

1. Không đốt gì để sưởi trong nhà tắm — nhắc lại vì đây là chỗ hay xảy ra tai nạn nhất.
2. Bình nóng lạnh phải được lắp và kiểm định kỳ bởi thợ; ngắt điện trước khi tắm nếu nhà dùng loại cần ngắt.
3. Sàn chống trượt: sàn ướt mùa lạnh là nguyên nhân ngã phổ biến với người lớn tuổi.
4. Không tắm quá khuya và quá lâu, nhất là người có bệnh nền.
5. Mở hé cửa cho thoáng nếu nhà tắm dùng bình gas.

Nồm sau rét

• Hết đợt rét thường tới đợt nồm — hai kiểu khó chịu ngược nhau, và cách xử cũng ngược nhau.
• Đừng vội cất hết đồ ấm khi mới ấm lên vài hôm; miền Bắc còn đợt rét muộn.
• Phơi chăn khô hẳn trước khi cất, và cất kèm gói hút ẩm.
• Không cất chăn vào túi nilon kín khi chưa khô — mở ra mùa sau là mốc.

Chuẩn bị đầu mùa

• Kiểm thiết bị sưởi trước khi cất một năm mang ra dùng: dây, phích, bụi bên trong.
• Giặt và phơi chăn trước đợt lạnh đầu tiên.
• Mua gioăng dán khe từ sớm, đợi rét mới đi mua thì thường hết hàng.
• Nói với người già ở một mình về cách gọi khi cần, và ghé thăm thường hơn trong đợt rét.

Câu hỏi thường gặp