Cầu thang nhà ống: chỗ tốn diện tích nhất và cũng dễ ngã nhất

Hai bài trước nói nhà ống sâu hẹp, và nói giếng trời. Bài này nói một thứ mà nhà ống nào cũng có và nhà nào cũng tiếc diện tích cho nó: cầu thang.

Chính vì tiếc mà nó hay bị làm dốc, làm hẹp, làm xoắn. Và ngã cầu thang trong nhà là tai nạn phổ biến, nhất là với người già và trẻ nhỏ.

Vì sao nhà ống hay có cầu thang khó đi

• Bề ngang nhà hẹp nên chiều rộng thang bị cắt trước tiên.
• Chiều cao tầng cố định mà chiều dài dành cho thang thì ngắn, nên bậc phải cao lên và hẹp lại.
• Muốn giữ diện tích cho phòng nên thang bị đẩy vào góc, thành thang xoắn hoặc thang có bậc quạt.
• Nhà cải tạo thường phải chen thang vào chỗ còn lại, không được tính từ đầu.

Kết quả quen thuộc: bậc cao, mặt bậc hẹp, không có chiếu nghỉ. Đi hằng ngày thì quen, nhưng người lạ, người già và trẻ con thì không.

Mấy điểm an toàn nên có

1. Bậc đều nhau. Một bậc lệch chiều cao so với các bậc khác là nguyên nhân vấp rất hay gặp — chân đã quen nhịp rồi.
2. Mặt bậc đủ sâu để đặt trọn bàn chân; hụt gót là ngã.
3. Mũi bậc chống trơn, nhất là bậc lát đá hay gạch bóng.
4. Tay vịn chạy suốt, không đứt quãng ở chiếu nghỉ.
5. Lan can đủ cao, khe hở nhỏ, không có thanh ngang cho trẻ trèo.
6. Không để đồ trên bậc thang — thói quen "để tạm đây lát mang lên" là nguyên nhân ngã kinh điển.

Chiếu sáng

Đây là phần rẻ nhất mà cải thiện an toàn rõ nhất:

• Công tắc ở cả hai đầu thang — không phải đi trong tối để tới chỗ bật đèn.
• Đèn cảm biến cho ban đêm, hoặc một đèn ngủ nhỏ luôn sáng.
• Ánh sáng chiếu vào mặt bậc, không hắt thẳng vào mắt người đang lên.
• Đèn dự phòng dùng pin ở chiếu nghỉ, phòng khi mất điện.

Nhà có người già

• Tay vịn hai bên nếu thang đủ rộng — đây là thay đổi nhỏ mà khác biệt lớn.
• Dán vạch màu tương phản ở mũi bậc, giúp mắt kém nhìn rõ ranh giới.
• Bố trí phòng cho người già ở tầng thấp nhất, nếu nhà cho phép. Đây là giải pháp tốt hơn mọi cải tạo thang.
• Đủ chỗ đứng nghỉ ở chiếu nghỉ.

Nhà có trẻ nhỏ

• Cửa chắn ở đầu và cuối thang với trẻ đang tập đi.
• Bịt khe lan can bằng lưới hoặc tấm chắn.
• Không kê đồ cạnh lan can ở chiếu nghỉ — thành bậc để trèo.
• Dạy đi bám tay vịn từ sớm, và người lớn cũng làm gương.

Gầm thang dùng làm gì

Diện tích quý nên gầm thang gần như luôn được tận dụng. Mấy lưu ý:

• Tủ kho là công năng hợp lý nhất, và nên làm cửa để nhìn gọn.
• Làm khu vệ sinh nhỏ thì tính kỹ chiều cao và tính đường thoát nước từ đầu.
• Đừng để thành chỗ chất đồ lộn xộn; góc khuất thì đồ chỉ có vào chứ không ra.
• Không cất vật dễ cháy ở gầm thang — đây là lối thoát duy nhất của các tầng trên, và một đám cháy ở đó thì cắt đường xuống của cả nhà.

Điểm cuối đáng nhấn: trong nhà ống, cầu thang là lối thoát duy nhất. Mọi quyết định về nó nên tính tới điều đó trước.

Thang trong nhà cho thuê và nhà nhiều hộ

Nhà ống chia phòng cho thuê là chuyện rất phổ biến, và cầu thang lúc đó thành lối đi chung:

• Lối chung phải luôn trống. Xe đạp, thùng hàng, giày dép chất ở chiếu nghỉ là chuyện thường thấy và là chuyện nguy hiểm thật khi có sự cố.
• Đèn hành lang nên để chế độ cảm biến thay vì trông vào việc ai đó nhớ bật hoặc nhớ tắt.
• Chủ nhà nên kiểm tay vịn và bậc định kỳ — người thuê thường ngại báo mấy việc nhỏ cho tới khi hỏng hẳn.
• Nói rõ lối thoát hiểm cho người mới tới, nhất là nhà nhiều tầng nhiều phòng.

Nếu mình là người thuê thì đi thử một vòng xuống dưới ngay hôm dọn tới — biết đường ra trong lúc bình thường thì lúc cần mới nhớ được.

Nếu thang đã xây rồi

• Không đổi được độ dốc, nhưng đổi được mũi bậc chống trơn, tay vịn, và đèn — ba thứ này làm được trong một buổi.
• Bỏ thảm trải rời trên bậc; thảm không cố định là bẫy trượt.
• Sửa ngay bậc bị nứt hoặc lát bong.
• Kiểm tay vịn có lung lay không — tay vịn lỏng còn nguy hơn không có, vì người ta tin vào nó.

Câu hỏi thường gặp