Hương khói trong nhà kín: phần an toàn và phần không khí
Bài trước nói bàn thờ gia tiên trong nhà miền Bắc — nếp nhà và chỗ đặt. Bài này nói một khía cạnh mà hoàn cảnh sống đã thay đổi: thắp hương trong một căn nhà kín.
Nói rõ ngay: phần nếp thì hỏi người lớn trong nhà, không hỏi trang bán hàng. Bài này chỉ nói phần an toàn và phần không khí — hai thứ không thuộc về nếp mà thuộc về căn nhà.
Vì sao bây giờ khác xưa
- Nhà xưa thoáng — mái cao, cửa lớn, sân trước sân sau; khói lên rồi thoát đi.
- Căn hộ bây giờ kín — trần thấp, cửa kính, có khi cả ngày đóng điều hoà.
- Diện tích nhỏ nên bàn thờ thường gần chỗ sinh hoạt và chỗ ngủ.
- Nhiều toà nhà có quy định về lửa và về đốt vàng mã.
Cùng một nếp, nhưng trong hai cái nhà rất khác nhau — nên cách làm cần điều chỉnh, và điều chỉnh không có nghĩa là bỏ nếp.
Phòng cháy — phần quan trọng nhất
- Không để hương hay nến cháy khi cả nhà đi vắng hoặc đi ngủ. Đây là quy tắc không có ngoại lệ.
- Giữ trống phía trên và xung quanh — rèm, giấy, đồ nhựa, đồ vải gần lửa là chuyện đã gây cháy nhiều lần.
- Bát hương đặt trên mặt không cháy, và kê vững để không đổ.
- Tàn hương rơi ra ngoài là chuyện thường; có khay hứng thì yên tâm hơn.
- Tắt hẳn trước khi ra khỏi nhà, kiểm bằng mắt chứ đừng đoán.
- Có bình chữa cháy nhỏ trong nhà và biết nó ở đâu — thứ này nên có sẵn cho mọi tình huống, không riêng chuyện hương khói.
Đốt vàng mã
- Nhiều chung cư cấm đốt trong căn hộ và trên ban công — hỏi ban quản lý cho rõ, đừng suy đoán.
- Nơi nào có chỗ đốt chung thì dùng chỗ đó.
- Không đốt gần xe, gần chỗ để rác, gần chỗ có gió mạnh.
- Đợi tàn nguội hẳn trước khi bỏ đi — than còn đỏ trong thùng rác là nguyên nhân cháy thật.
- Phần nên đốt bao nhiêu, đốt gì thì theo nếp nhà, trang này không nói thay.
Không khí trong phòng
Khói hương trong không gian kín thì tích lại, và điều này ảnh hưởng khác nhau tuỳ người:
- Mở cửa sổ hoặc bật quạt thông gió khi thắp, và để thoáng một lúc sau đó.
- Người hen suyễn, dị ứng, bệnh hô hấp, trẻ nhỏ và người già thường nhạy hơn — nếu trong nhà có người như vậy thì nên thắp ít và thoáng khí kỹ.
- Đừng thắp trong phòng ngủ đóng kín, nhất là phòng có trẻ nhỏ.
- Ai thấy khó chịu rõ rệt thì nên đi khám thay vì tự chịu — đó là việc của bác sĩ.
Mấy cách làm gọn mà vẫn giữ nếp
- Thắp một nén thay vì cả bó — nhiều nhà đã làm vậy từ lâu và không thấy thiếu gì.
- Chọn ngày quan trọng để thắp, ngày thường thì chỉ dâng nước và hoa.
- Hương ngắn cháy nhanh hơn, đỡ phải canh.
- Hoa tươi và nước sạch vốn đã là phần chính trong nhiều nếp nhà.
Chuyện dùng đèn điện thay nến là điều mỗi nhà một quan điểm — có nhà thấy bình thường, có nhà không. Đây đúng là chỗ phải hỏi người lớn trong nhà chứ không phải chỗ trang này khuyên.
Khi nhà có hai thế hệ
Đây là chỗ hay có căng thẳng nhỏ mà kéo dài, vì hai bên đều có lý:
- Người lớn tuổi giữ nếp đã theo cả đời, và với nhiều người thì đó là cách nhớ tới người đã khuất — không phải chuyện thói quen.
- Người trẻ lo về khói và về an toàn, nhất là khi trong nhà có con nhỏ.
- Cách nói có ích: bàn về căn nhà, đừng bàn về niềm tin. "Phòng mình kín quá nên con mở cửa sổ lúc thắp nhé" dễ nghe hơn nhiều so với việc bàn xem có nên thắp hay không.
- Đề nghị việc cụ thể — thêm quạt thông gió, đổi chỗ đặt cho gần cửa sổ — thay vì đề nghị bỏ bớt.
Phần lớn nhà tìm được cách dung hoà khi câu chuyện được đưa về đúng chỗ của nó: không ai phải từ bỏ điều gì, chỉ là căn nhà bây giờ cần thêm một cái cửa mở.
Vị trí đặt — phần thuộc về căn nhà
- Gần cửa sổ hoặc chỗ thoáng khí thì khói thoát nhanh.
- Tránh ngay dưới miệng điều hoà — luồng gió thổi tàn bay và làm hương cháy không đều.
- Tránh chỗ va chạm hằng ngày, nhất là nhà có trẻ con chạy nhảy.
- Kệ neo chắc vào tường nếu treo cao.
- Ổ cắm cho đèn phải gọn, dây không vắt ngang lối đi.
Điều nên nhớ
Không có nếp nào yêu cầu người ta phải mạo hiểm. Giữ nếp và giữ an toàn không mâu thuẫn nhau — và trong hai thứ đó, cái phải nhường bao giờ cũng là cách làm, không phải là sự an toàn của người trong nhà.