Hoa và cây Tết miền Bắc: chọn, chở về, và giữ cho tươi

Bài trước nói nếp nhà cuối năm ở miền Bắc và những việc trong nhà. Bài này nói một phần rất cụ thể của cái Tết miền Bắc: cây và hoa.

Điểm hay hỏng không nằm ở khâu chọn — nó nằm ở khâu chở về và khâu chăm. Rất nhiều nhà mua được cây đẹp rồi tới mồng hai đã rụng hết, và phần lớn là do mấy việc rất nhỏ.

Hỏi gì khi mua

Người bán cây thường biết rất rõ, và họ sẵn lòng nói nếu mình hỏi:

• Cây này nở tầm nào — đây là câu quan trọng nhất, vì mua sớm quá thì nở trước Tết.
• Trồng chậu hay mới đánh lên — cây trồng chậu lâu năm khoẻ hơn nhiều.
• Nhà em kín hay thoáng thì nên chọn cây nào — nói thật hoàn cảnh nhà mình để được tư vấn đúng.
• Chăm thế nào trong mấy ngày Tết, tưới bao nhiêu, đặt ở đâu.
• Sau Tết còn giữ được không — nếu định giữ thì hỏi ngay từ lúc mua.

Một điều đáng nói: người bán cây lâu năm thường tư vấn rất thẳng, kể cả khuyên mình mua cây rẻ hơn nếu hợp hơn. Hỏi thì được, không hỏi thì họ bán đúng cái mình chỉ.

Chở về — chỗ hỏng nhiều nhất

1. Đừng chở cây to bằng xe máy nếu không chắc. Đây vừa là chuyện cây gãy vừa là chuyện an toàn giao thông, và mấy ngày cận Tết thì đường rất đông.
2. Bọc cành trước khi chở, buộc gọn vào thân.
3. Gió khi xe chạy làm rụng hoa nhiều hơn mọi thứ khác — che chắn là việc đáng làm.
4. Giữ chậu đứng thẳng, đừng để nằm nghiêng cả quãng đường.
5. Thuê chở nếu cây lớn; khoản đó nhỏ hơn nhiều so với giá cây.

Đặt ở đâu trong nhà

• Tránh gió lùa — ngay cửa ra vào là chỗ tệ nhất, mà lại là chỗ nhiều nhà hay đặt.
• Tránh gần thiết bị toả nhiệt — đèn sưởi, quạt sưởi, bếp; hơi nóng khô làm hoa rụng nhanh.
• Có ánh sáng tự nhiên thì cây tươi lâu hơn, nhưng đừng để nắng gắt chiếu thẳng cả buổi.
• Nhà ống thì chỗ sáng nhất thường ở gần mặt tiền hoặc dưới giếng trời — hai chỗ đó hợp hơn giữa nhà.
• Kê chậu lên đế để nước không đọng ra sàn và không làm hỏng gạch.

Chăm trong mấy ngày Tết

• Tưới vừa, đừng tưới nhiều. Úng nước hại hơn thiếu nước, và đây là lỗi phổ biến nhất vì ai đi qua cũng tưới một ít.
• Giao cho một người trong nhà phụ trách — cây chết vì cả nhà cùng tưới là chuyện có thật.
• Sờ đất trước khi tưới, khô mới tưới.
• Nhặt hoa rụng và lá úa mỗi ngày, vừa gọn vừa đỡ mốc.
• Đừng đổ nước trà, nước ngọt hay bia vào gốc — mấy cách truyền miệng này không giúp gì mà có khi hại.

Mua sớm hay mua cận Tết

Với cây và hoa thì câu này khác hẳn với hàng khô, vì thứ mình mua còn sống:

• Mua sớm được chọn nhiều hơn, hàng đẹp chưa bị lấy hết, và người bán còn thời gian tư vấn tử tế.
• Nhưng mua sớm thì phải chăm lâu hơn, và rủi ro nở sớm cao hơn — nhất là khi trời trở ấm bất thường.
• Mua cận ngày thì giá thường mềm hơn vào buổi cuối, nhưng hàng còn lại ít và mình phải chấp nhận cái đang có.
• Cách nhiều người chọn: đi xem sớm cho biết giá và biết hàng, rồi quay lại lấy trước Tết vài hôm.

Và một điều nên nhớ khi đi chợ hoa buổi cuối: người bán cũng muốn về nhà ăn Tết. Mặc cả thì cứ mặc cả, nhưng ép quá vào lúc đó thì không hay.

Cành cắt và cây trồng chậu khác nhau

Đây là chỗ nhiều người nhầm rồi thất vọng:

• Cành cắt sống bằng nước trong bình — thay nước, cắt vát lại gốc cành mỗi vài ngày, và chấp nhận rằng nó chỉ tươi được một thời gian.
• Cây trồng chậu còn rễ thì có thể giữ tiếp sau Tết nếu chăm.
• Không có cách nào làm cành cắt sống lâu như cây có rễ — đó là chuyện tự nhiên, không phải do mình vụng.

Hoa cắm trong nhà

1. Cắt vát gốc và bỏ lá phần ngập nước.
2. Thay nước hằng ngày, rửa bình luôn thể.
3. Tránh đặt cạnh đĩa hoa quả chín — hoa quả chín làm hoa nhanh tàn.
4. Tránh chỗ nóng và chỗ có gió.
5. Bỏ bông héo ra sớm, giữ lại thì cả bình xuống nhanh.

Sau Tết

• Cây trồng chậu muốn giữ thì hỏi người bán cách chăm tiếp ngay từ lúc mua, vì mỗi loại một khác.
• Không có chỗ chăm quanh năm thì cho lại người có vườn, hơn là để chết dần ngoài ban công.
• Đất và cây bỏ đi thì gom theo cách nơi mình ở quy định, đừng đổ ra chỗ công cộng.
• Chậu tốt thì giữ lại — năm sau dùng được, và chậu thường bền hơn cây.

Câu hỏi thường gặp