Mùa nồm và sức khoẻ: nấm mốc, quần áo ẩm và thức ăn

Hai bài trước nói vì sao sàn đổ mồ hôi trong mùa nồm và làm gì được, và cách giữ đồ đạc khỏi hỏng. Bài này nói phần ít được nhắc: nồm ảnh hưởng tới sức khoẻ thế nào.

Nói trước cho rõ: bài này không thay được lời bác sĩ. Ai có bệnh hô hấp, dị ứng hoặc sức đề kháng kém thì nên hỏi bác sĩ về lưu ý riêng trong mùa này.

Nấm mốc — thứ chính cần để ý

• Độ ẩm cao kéo dài là điều kiện cho nấm mốc phát triển, và nhà miền Bắc mùa nồm thì ẩm nhiều ngày liền.
• Mốc thường xuất hiện trước ở chỗ kín và ít gió: sau tủ, góc tường, gầm giường, trong tủ quần áo, mặt sau tranh treo.
• Mùi ẩm mốc là dấu hiệu sớm — thường ngửi thấy trước khi nhìn thấy.
• Người có bệnh hô hấp hoặc dị ứng có thể nặng hơn khi nhà nhiều mốc; nếu thấy vậy thì đi khám chứ đừng tự đoán.
• Trẻ nhỏ và người già ở trong phòng nhiều nên chịu ảnh hưởng lâu hơn người khác.

Xử lý chỗ mốc

1. Tìm và xử lý nguồn ẩm trước: tường thấm, ống rò, quần áo ướt cất vào tủ. Lau mốc mà không chữa nguồn thì vài tuần nó lại về.
2. Lau khi đã khô ráo hơn, không lau vào đúng hôm ẩm nhất.
3. Đeo khẩu trang và găng khi cọ mảng mốc lớn, và mở cửa cho thoáng.
4. Lau khô lại ngay sau khi lau ẩm — để ẩm là công cốc.
5. Mảng mốc lớn trên tường thấm thì gọi thợ xử lý chống thấm, đó mới là gốc.
6. Đồ vải mốc nhiều thì cân nhắc bỏ; giặt lại vẫn có thể còn mùi và còn bào tử.

Quần áo và chăn màn

• Không cất đồ khi chưa khô hẳn — đây là nguyên nhân số một làm cả tủ có mùi.
• Sờ vào nếp gấp và cạp quần, đó là chỗ khô sau cùng.
• Phơi trong nhà thì bật quạt; quạt quan trọng hơn nhiệt.
• Máy sấy hoặc sấy bằng máy giặt là cách chắc chắn nhất trong đợt nồm dài.
• Đồ ẩm mặc lên người gây ngứa và khó chịu, nhất là với trẻ nhỏ.
• Mở tủ cho thoáng vào hôm hửng nắng, và cho gói hút ẩm vào tủ.

Chăn gối và giường

• Ga gối ẩm thì thay thường hơn trong mùa này.
• Đệm sát sàn dễ ẩm mặt dưới — kê cao và thỉnh thoảng dựng lên cho thoáng.
• Phơi chăn khi có nắng, dù chỉ được vài tiếng.
• Không trải chiếu hay thảm lên sàn đang đổ mồ hôi; nước đọng bên dưới thành ổ mốc.

Thức ăn

1. Đồ khô hút ẩm rất nhanh: bánh, mứt, gạo, các loại hạt — cất trong hộp kín có nắp vặn.
2. Mốc trên thực phẩm thì bỏ cả phần, đừng cắt bỏ chỗ mốc rồi ăn phần còn lại.
3. Bánh chưng, giò chả sau Tết hỏng nhanh hơn bình thường trong đợt nồm.
4. Ngửi và nhìn trước khi ăn, và khi phân vân thì bỏ — tiếc một món ăn không đáng để đổi lấy một trận đau bụng.
5. Đồ ăn thừa cho vào tủ lạnh sớm, đừng để nguội quá lâu ngoài trời.

Không khí trong nhà

• Đóng cửa vào lúc ẩm nhất và mở khi trời hửng — mở bừa là kéo hơi ẩm vào.
• Bật quạt cho không khí lưu thông ngay cả khi đóng cửa.
• Máy hút ẩm hiệu quả hơn cả nếu nhà có điều kiện; nhớ đổ nước và vệ sinh lọc định kỳ.
• Điều hoà chế độ khô cũng giúp trong phòng kín.
• Máy hút ẩm bẩn lại thành nguồn phát tán — vệ sinh là phần bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn.

Đồ điện trong mùa ẩm

• Ổ cắm và thiết bị điện ở chỗ ẩm là rủi ro: lau khô tay trước khi cắm rút, và không đặt ổ cắm sát sàn đang đọng nước.
• Ti vi, máy tính để lâu không dùng nên bật lên một lúc mỗi vài ngày cho khô bên trong.
• Ngửi thấy mùi khét hoặc thấy tia lửa thì ngắt điện và gọi thợ, đừng tự mở ra xem.
• Aptomat nhảy liên tục trong mùa ẩm là dấu hiệu cần kiểm, không phải chuyện bình thường.

Khi nào nên đi khám

• Ho kéo dài, khò khè, khó thở trong và sau đợt nồm.
• Ngứa, nổi mẩn, chảy nước mũi liên tục mà chỉ xuất hiện trong mùa này.
• Trẻ nhỏ ho về đêm nhiều hơn hẳn.
• Người có hen hoặc bệnh phổi thấy triệu chứng nặng lên — hỏi bác sĩ về việc điều chỉnh, đừng tự đổi thuốc.
• Nói với bác sĩ rằng nhà đang ẩm và có mốc; đó là thông tin hữu ích cho họ.

Mùa nồm không kéo dài mãi. Nhưng vài việc nhỏ làm đều mỗi ngày — lau khô, phơi khô, bật quạt, đậy kín đồ khô — giúp cả nhà đi qua nó dễ hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp